از پشت پرده
از اولين روزهاي ترم اول که موضوع را فهميدم کنجکاو شدم به صحت قضيه و چگونگي اش پي ببرم . همان روز بعد از اتمام کلاس، محوطه آموزشگاه را گشتم تا اينکه پيدايشان کردم . يک سمت آموزشگاه براي آنها پيش بيني شده است . کلاسهايي که علاوه بر امکانات ساير کلاسها در موارد زير مشترک هستند :
دو در ورودي يکي براي طلاب و يکي براي استاد که در دو سمت کلاس قرار دارند و يک پرده به ارتفاع حدود دو متر در جلوي ميز استاد که حايل بين استاد و طلاب است .
اينجا حوزه علميه جامعة الزهراء است و آقايان اساتيد در همچون کلاس هايي تدريس مي کنند .
هنوز هم گاهي که در اينترنت مي گويم در جامعه درس مي خوانم برخي با کنجکاوي و البته پيش داوري نابجا مي پرسند همانجا که مردها از پشت پرده درس مي دهند؟ و بعد از جواب مثبت من اين حرکت را به تحجر منسوب مي کنند . 
بالاخره بايد روزي درباره اين موضوع مي نوشتم و ترجيح دادم که بعد از گذراندن دو واحد درسي «روش تدريس» و تجربه حضور در همچين کلاسي بنويسم .
طلاب قبل از استاد با پوشش کامل چادر و بعضا پوشيه در کلاس حاضر مي شوند . استاد در مي زند ، به کلاس وارد مي شود و بدون اينکه طلاب را ببيند در پشت ميز و پرده مستقر شده و تدريس را آغاز مي کند . دختران طلبه کمي آزادتر مي نشينند و لازم نيست دست خود را براي پوشاندن صورت با چادر به کار ببرند . استاد براي استفاده از تخته محدوديتي ندارد و در صورت لزوم سوال و جوابهايي بين استاد و شاگرد رد و بدل مي شود . تنها موردي که اين همه حساسيت ايجاد کرده دو متر پارچه است !
در « روش تدريس» ابتدا تعريف اصول يادگيري و تدريس را فرا گرفتيم و پس از آن مهارتهاي لازم براي معلم که به سه قسمت 1- پيش از تدريس 2- ضمن تدريس و 3- پس از تدريس ، تقسيم مي شود .
1- پيش از تدريس
شامل تعيين هدفها ( شناخت حيطه ها ) و تدوين طرح درس سالانه و روزانه مي باشد که مسلما تدريس از پشت پرده خللي به اينها وارد نمي آورد چون همانطور که از عنوان مشخص است قبل از فضاي کلاس صورت مي گيرد .
2- ضمن تدريس
مهارت برقراري ارتباط : اين مهارت تاکيد بر برقراري ارتباط صحيح بين معلم و شاگرد دارد و اينکه اگر اين رابطه به خوبي برقرار شود هدفهاي آموزشي با کيفيت و سهولت بيشتري تحقق مي يابند . پرواضح است که در فضاي آموزشي حوزه و با توجه به اعتقادات فردي استاد و شاگردان در ارتباط بين خانم هاي طلبه و استاد آقا هر چه حريم ها بيشتر رعايت شود هر دو طرف احساس رضايت بيشتري مي کنند و ارتباط حول محور درس بهتر برقرار مي شود .
مهارت تمرکز بخشي : عواملي وجود دارند که در امر تدريس معلم خلل ايجاد مي کنند لذا يکي از وظايف مهم معلم اين است که عوامل مخل را با مهارت هاي ويژه اي برطرف سازد . ممکن است گفته شود که در همچون کلاسهايي، استاد به کلاس تسلط ندارد و از حال شاگردان آگاه نيست ؛ اما مي تواند با استفاده از پرسش هاي کلاسي ، با توجه به صداهاي موجود در کلاس و سختي يا آساني درس ميزان تمرکز دانش آموزان را تشخيص دهد . براي افزايش تمرکز در کلاس راه کارهاي زير توصيه مي شود که وجود حايل، نمي تواند ممانعتي ايجاد کند .
توجه به نقش صدا و بيان معلم به هنگام تدريس، حرکت در کلاس، توجه دادن کلامي و غير کلامي، ايجاد تنوع در برقراري رابطه بين افراد کلاس و سکوت .
در کلاس روش تدريس يک بار سر صحبت به کلاسهاي اساتيد مرد کشيده شد . استادمان مي گفت با وجود پرده برخي از اساتيد آقا بسيار فعال عمل مي کنند و به عنوان مثال خودشان پشت پرده راه مي رفتند تا انرژي شان را حفظ کنند و بهتر بتوانند کلاس را مديريت کنند .
به کارگيري روش هاي تدريس : اغلب کلاس هاي آموزشي ايران چه در حوزه و چه دانشگاه از روش سخنراني براي تدريس استفاده مي کنند که آن هم با وجود پرده حايل بلا مانع است .
3- پس از تدريس
از مهم ترين فعاليت هاي پس از تدريس ارزشيابي است . در جامعة الزهراء به علت وجود نماينده امتحاني براي هر کلاس، حضور در سر جلسه امتحان به عهده استاد نيست و استاد فقط موظف به طراحي سوال است .
براي مطالعه بيشتر در زمينه روش تدريس مي توانيد به کتاب « کليات روشها و فنون تدريس » تأليف آقاي امان الله صفوي مراجعه کنيد که در اينجا فقط به نکات مختصري اشاره کردم .
نمي توان نقش فضا را در تدريس ناديده گرفت اما يک استاد خوب مي تواند با وجود شرايط محيطي خاص شاگردان خوبي تربيت کند . چنانچه شاهد هستيم در بسياري روستاهاي دور افتاده با وجود امکانات ضعيف، تدريس چند پايه در يک کلاس و حتي تدريس در چادر، شاگرداني به مراتب بهتر از شهرنشينان مرفه بي درد آموزش مي بينند . و البته هيچ معلمي تدريس در چنين شرايطي را توهين به شخصيت و مقام علمي خود نمي داند .
کلاسهاي توأم با يک پارچه دومتري بين استاد و شاگرد مي تواند به جهت آرامش رواني و حريم بين زن و مرد بهترين کلاس باشد، به شرطي که استاد با علم به نکات مطرح شده به خوبي ازعهده مديريت کلاس برآيد .
